Chi phí sinh hoạt hằng tháng ở vùng Vĩnh Phúc cũ của một người hay một gia đình gồm sáu nhóm chính: nhà ở, ăn uống và chợ búa, đi lại, điện nước và liên lạc, con cái học hành và sức khoẻ, cùng các khoản xã hội như hiếu hỉ và gửi tiền về quê. Mức chi khác nhau rõ giữa các phường đô thị ở Vĩnh Yên, Phúc Yên và các xã ven khu công nghiệp hay vùng nông thôn Vĩnh Tường, Yên Lạc, Lập Thạch.
Trang này không nêu giá cụ thể vì giá thuê nhà, giá chợ biến động theo mùa và theo từng khu. Thay vào đó, bài chỉ ra những yếu tố làm mỗi khoản tăng giảm, một bảng mẫu để bạn tự điền số của mình, và những điều người đã sống lâu ở đây hay khuyên người mới đến.
Sáu nhóm chi phí và yếu tố làm chúng tăng giảm
Bảng dưới không có con số. Hãy dùng nó như danh sách kiểm, tự điền mức chi thực tế của gia đình mình vào một tờ giấy riêng:
| Nhóm chi | Gồm những gì | Yếu tố làm tăng | Yếu tố làm giảm |
|---|---|---|---|
| Nhà ở | Tiền thuê hoặc trả góp, sửa chữa | Ở phường trung tâm, phòng có điều hoà, ở một mình | Ở ghép, ở ký túc xá, ở vùng xã |
| Ăn uống, chợ búa | Chợ, siêu thị, cơm ca, ăn ngoài | Ăn ngoài thường xuyên, mua lẻ từng bữa | Tự nấu, mua chợ sáng, ăn cơm ca của công ty |
| Đi lại | Xăng, sửa xe, gửi xe, xe khách về quê | Ở xa nhà máy, về quê thường xuyên | Ở gần chỗ làm, đi xe đưa đón của công ty |
| Điện, nước, liên lạc | Điện, nước, internet, điện thoại | Điều hoà, bình nóng lạnh, mùa hè | Đăng ký định mức điện, dùng thiết bị tiết kiệm |
| Con cái, sức khoẻ | Học, gửi trẻ, khám bệnh, thuốc | Trường tư, học thêm nhiều | Trường công lập, bảo hiểm y tế đầy đủ |
| Xã hội, gửi về quê | Hiếu hỉ, quà biếu, gửi bố mẹ | Mùa cưới, Tết | Lập quỹ riêng hằng tháng |
Nhìn bảng sẽ thấy hai khoản linh hoạt nhất là nhà ở và ăn uống. Người mới đến thường chi vượt dự tính ở tháng đầu vì phải mua sắm đồ dùng, đặt cọc phòng, ăn ngoài khi chưa quen chợ. Từ tháng thứ hai, chi tiêu ổn định hơn nhiều.
Sống ở phường đô thị hay ở xã: khác nhau ở đâu
Phường Vĩnh Phúc, Vĩnh Yên. Khu trung tâm hành chính, thương mại cũ của tỉnh, quanh đầm Vạc và các trục đường lớn như Kim Ngọc, Mê Linh, Nguyễn Tất Thành. Nhiều tiện ích: siêu thị, bệnh viện, trường học, ngân hàng, quán xá. Nhà thuê thường đắt hơn vùng xã, đổi lại đi lại trong phố ngắn và giờ giấc linh hoạt.
Phường Phúc Yên, Xuân Hoà. Đô thị cũ phía đông, gần Hà Nội và sân bay Nội Bài, có ga Phúc Yên, trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, hồ Đại Lải ở phía bắc. Hợp với người làm ở các nhà máy vùng Phúc Yên hoặc thường xuyên đi Hà Nội.
Các xã ven khu công nghiệp. Bình Nguyên, Bình Xuyên, Bình Tuyền, Xuân Lãng, Tam Dương: khu trọ dày, chợ quê và chợ phiên, chi phí nhà ở mềm hơn, nhưng dịch vụ cao cấp ít, buổi tối một số đoạn đường vắng.
Vùng nông thôn đồng bằng và trung du. Vĩnh Tường, Yên Lạc, Lập Thạch, Sông Lô: phù hợp người có nhà ở quê hoặc làm việc tại chỗ; chi phí nhà ở thấp nhưng đi làm khu công nghiệp xa hơn, phụ thuộc xe đưa đón hoặc xe máy.
Chợ và nơi mua sắm: biết chợ là bớt được khoản lớn
Chợ là nơi người địa phương mua gần như mọi thứ cho bếp. Ở trung tâm Vĩnh Yên có chợ Vĩnh Yên, ở Phúc Yên có chợ Phúc Yên; mỗi xã, mỗi thị trấn cũ đều có chợ riêng, nhiều nơi còn họp phiên theo ngày âm lịch. Chợ Hương Canh ở vùng Bình Xuyên cũ là chợ đông của vùng công nghiệp. Chợ Thổ Tang ở Vĩnh Tường nổi tiếng là đầu mối buôn bán lớn, nơi người buôn khắp vùng về lấy hàng, từ nông sản tới hàng tạp hoá.
Mua ở chợ sáng, khi hàng tươi và người bán chưa vội dọn, thường được lựa kỹ hơn. Rau theo mùa của vùng đồng bằng ven sông như rau cải, su hào, bắp cải mùa đông; su su từ Tam Đảo; cá từ các ao hồ; gà, lợn từ các trang trại quanh vùng. Mua theo mùa là cách đơn giản nhất để vừa ngon vừa không bị hớ.
Siêu thị và cửa hàng tiện lợi tập trung ở Vĩnh Yên, Phúc Yên và các thị trấn cũ đông dân. Tiện cho người đi ca, mua nhanh, có hoá đơn rõ ràng; với hàng khô, đồ dùng gia đình, siêu thị hay có chương trình giảm giá định kỳ. Kết hợp chợ cho đồ tươi và siêu thị cho đồ khô là cách nhiều gia đình trẻ ở đây chọn.
Lập ngân sách tháng đầu cho người mới đến
Tháng đầu là tháng dễ hụt tiền nhất. Trình tự sau giúp bạn không rơi vào cảnh chưa đến kỳ lương đã hết tiền:
- Tính tiền mặt cần có trước khi nhận lương đầu: tiền cọc và tiền phòng tháng đầu, đồ dùng tối thiểu, tiền ăn, xăng xe trong khoảng chờ lương.
- Hỏi công ty ngày trả lương, có ứng lương, có cơm ca, có xe đưa đón, có ký túc xá không. Mỗi câu trả lời "có" là một khoản bớt đi.
- Mua đồ dùng theo thứ tự cần thiết: chăn màn, đồ vệ sinh, nồi cơm, quạt; các thứ khác để sau khi biết mình ở lâu.
- Mở tài khoản ngân hàng nhận lương ngay, cài ứng dụng để theo dõi chi tiêu; tránh vay qua ứng dụng cho vay không rõ nguồn gốc.
- Từ tháng thứ hai, chia lương thành các phần cố định: nhà ở, ăn uống, đi lại, gửi về quê, tiết kiệm, rồi mới đến chi tiêu khác.
- Ghi chép chi tiêu ít nhất hai tháng để thấy mình tiêu vào đâu nhiều nhất.
Một cạm bẫy riêng của vùng nhiều công nhân là các ứng dụng và dịch vụ cho vay nhanh nhắm vào người mới đi làm. Lãi và phí cao, cách đòi nợ có khi gây áp lực cho cả người thân. Nếu thật sự cần tiền gấp, hỏi công đoàn, phòng nhân sự về chính sách ứng lương hay hỗ trợ trước.
Điện, nước, internet và các dịch vụ thiết yếu
Ở nhà riêng, hợp đồng điện ký với điện lực khu vực, nước với đơn vị cấp nước, internet với nhà mạng. Sau sáp nhập, các đơn vị này cập nhật địa chỉ khách hàng theo tên mới; nếu hoá đơn còn ghi địa chỉ cũ, không ảnh hưởng tới việc sử dụng. Thanh toán qua ứng dụng ngân hàng tiết kiệm thời gian và có lịch sử để đối chiếu.
Với người thuê, điện nước thường do chủ nhà thu lại. Hiểu cách tính điện bậc thang, như bài thuê trọ trên trang đã nêu, giúp bạn biết khoản này có hợp lý không. Mùa hè ở Vĩnh Yên, Bình Xuyên nóng ẩm, điều hoà là thiết bị tốn điện nhất; để nhiệt độ vừa phải và vệ sinh máy định kỳ giảm đáng kể tiền điện.
Internet và điện thoại là khoản nhỏ nhưng đều đặn. Ở khu trọ, chia một đường internet cho cả dãy thường rẻ hơn mỗi phòng một đường; hỏi chủ trọ về tốc độ vào giờ cao điểm buổi tối, khi cả dãy cùng dùng.
Hiếu hỉ, lễ Tết và gửi tiền về quê: khoản ít ai tính trước
Vùng Vĩnh Phúc cũ giữ nhiều nếp làng: cưới hỏi, giỗ chạp, lễ hội làng đầu xuân, mừng thọ. Người địa phương có cả một khoản chi riêng cho các việc này, thường dồn vào mùa cưới cuối năm và dịp Tết. Người mới đến, nếu lấy vợ lấy chồng người địa phương hay thân với đồng nghiệp, cũng sẽ dần có khoản này.
Người lao động nhập cư thì có khoản gửi tiền về quê cho bố mẹ, con nhỏ gửi ông bà. Đây thường là khoản lớn và ưu tiên. Cách nhiều người làm là chuyển ngay sau khi nhận lương một số cố định, phần còn lại mới chi tiêu, để không bị cuốn vào chi tiêu lặt vặt.
Tết là lúc chi phí đi lại tăng: xe khách về quê đông, giá có thể cao hơn ngày thường, cần đặt sớm. Nhiều doanh nghiệp, công đoàn tổ chức xe đưa công nhân về quê dịp Tết; hỏi từ sớm để đăng ký.
Những cách tiết kiệm người ở lâu hay dùng
Nấu chung theo phòng. Ba bốn người cùng phòng góp tiền đi chợ, nấu chung bữa tối thường rẻ hơn mỗi người tự lo, lại có bữa ăn đủ chất hơn mì gói. Chia lịch nấu, rửa rõ ràng để khỏi va chạm.
Tận dụng phúc lợi của công ty. Cơm ca, xe đưa đón, ký túc xá, hỗ trợ gửi trẻ, quà Tết, khám sức khoẻ định kỳ là những khoản có giá trị thật. Nhiều người chỉ nhìn lương cơ bản khi so sánh việc làm mà quên tính các khoản này.
Mua đồ cũ có chọn lọc. Công nhân về quê thường bán lại quạt, nồi cơm, giường, xe đạp. Đồ cũ còn tốt giúp bớt chi phí tháng đầu; riêng đồ điện cần kiểm dây, phích cắm, và không mua bộ sạc xe điện không rõ nguồn gốc.
Đi chơi gần. Cuối tuần ở vùng này có nhiều chỗ đi gần, ít tốn kém: đầm Vạc, hồ Đại Lải, chân núi Tam Đảo, các đình chùa làng. Mang đồ ăn theo, đi theo nhóm vừa vui vừa tiết kiệm.
Sống lâu dài: khi nào nên tính chuyện mua nhà, mua đất
Sau vài năm làm việc ổn định, nhiều người tính chuyện mua đất, mua nhà ở vùng Vĩnh Phúc cũ. Trước khi quyết định, hãy so tổng chi phí thuê trong nhiều năm với chi phí sở hữu, gồm cả tiền lãi nếu vay, sửa chữa, thuế phí, và chi phí cơ hội của khoản tiền đó. Đây không phải lời khuyên mua hay không mua; mỗi gia đình có hoàn cảnh riêng.
Những điều cần kiểm về pháp lý đất đai, quy hoạch, lô phân nhỏ có ở bài đất đai trên trang. Ở đây chỉ nhắc một điều về đời sống: chọn nơi định cư gần trường cho con, gần chợ, gần cơ sở y tế và chỗ làm của cả hai vợ chồng sẽ giảm chi phí đi lại và thời gian mỗi ngày nhiều hơn người ta nghĩ.
Với người có ý định chỉ làm vài năm rồi về quê, thuê nhà và tích luỹ tiền thường linh hoạt hơn. Dù chọn cách nào, giữ một khoản dự phòng cho những tháng không có tăng ca, nghỉ việc, ốm đau là nguyên tắc người đã sống lâu ở các khu công nghiệp hay nhắc.
Câu hỏi thường gặp
Sống ở Vĩnh Yên có đắt hơn ở các xã ven khu công nghiệp không?
Nhìn chung, nhà ở và dịch vụ ở các phường trung tâm Vĩnh Yên, Phúc Yên thường cao hơn vùng xã, đổi lại tiện ích nhiều hơn. Ăn uống nếu tự nấu thì chênh lệch không lớn. Mức cụ thể phụ thuộc từng khu, từng loại phòng, nên hãy đi xem và hỏi nhiều nơi.
Chợ Thổ Tang có gì đặc biệt?
Chợ Thổ Tang ở vùng Vĩnh Tường cũ là đầu mối buôn bán lâu đời, người buôn khắp vùng về lấy hàng. Với người mua lẻ, đây là nơi thú vị để đi chợ và tìm hiểu nếp buôn bán của làng Thổ Tang. Đi sớm vào buổi sáng sẽ thấy chợ đông nhất.
Người mới đến nên mang bao nhiêu tiền cho tháng đầu?
Trang không nêu con số vì phụ thuộc giá phòng, nơi ở và chính sách công ty. Hãy cộng các khoản: tiền cọc và tiền phòng tháng đầu, đồ dùng tối thiểu, tiền ăn và đi lại cho tới ngày nhận lương đầu, cộng thêm một khoản dự phòng.
Có nên vay qua ứng dụng khi thiếu tiền giữa tháng không?
Nên tránh các ứng dụng cho vay không rõ nguồn gốc, vì lãi và phí cao, cách đòi nợ có thể gây áp lực cho cả người thân. Nếu cần tiền gấp, hỏi phòng nhân sự về ứng lương, hỏi công đoàn về hỗ trợ, hoặc vay ở ngân hàng có hợp đồng rõ ràng.
Đi chợ phiên ở vùng Vĩnh Phúc cũ cần biết gì?
Nhiều chợ quê họp theo phiên, thường tính theo ngày âm lịch, đông nhất buổi sáng sớm. Nên hỏi người địa phương lịch phiên, mang tiền lẻ, mặc cả nhẹ nhàng và mua đồ theo mùa. Chợ phiên cũng là dịp gặp gỡ, nên đi một lần để hiểu nếp sống của làng.
Làm sao giảm tiền điện khi ở trọ mùa hè?
Để điều hoà ở mức nhiệt vừa phải, vệ sinh máy định kỳ, tắt bình nóng lạnh sau khi dùng, rút sạc khi không dùng. Hỏi chủ trọ đã đăng ký định mức điện theo số người thuê chưa, vì điều này ảnh hưởng tới giá mỗi số điện bạn phải trả.